Rok 1966
W związku z trudną sytuacją w ojczyźnie spowodowaną akcjami komunistycznej władzy przeciwko kościelnym obchodom Millennium, 30 stycznia 1966 przedłożono rezolucję do premiera Australii, Delegata Apostolskiego, kard. Gilroy’a i bpa Simmondsa oraz do biskupa Rubina. W liście do bpa Rubina czytamy: “Społeczeństwo polskie w Wiktorii, zebrane w dniu 30 stycznia w Melbourne, łączy się z Jego Ekscelencją w głębokim żalu z powodu prześladowania Kościoła katolickiego w Polsce i ograniczenia swobody ruchów Prymasa Polski ks. kard. Wyszyńskiego. Wierzymy głęboko, że ciemna noc niewoli naszej Ojczyzny rychło się skończy, siły przewrotności i zła odejdą, a nad Polską zajaśnieją w dawnym blasku emblematy wiary chrześcijańskiej wraz z naszym tysiącletnim zawołaniem Polonia Semper Fidelis.
Na Å‚amach Tygodnika Polskiego pojawiajÄ… siÄ™ echa konfliktu w Oddziale ZP Cabramatta. 12 lutego czytamy oÅ›wiadczenie sekretarza: “nieprawdÄ… jest, że prezes, zasÅ‚aniajÄ…c siÄ™ autorytetem ksiÄ™dza, przeforsowaÅ‚ uchwałę zarzÄ…du, usuwajÄ…c ze sztandaru herby Wilna i Lwowa...”.
“Obchód 1000-letniej rocznicy przyjÄ™cia wiary przez naszych przodków wymaga od nas okazania, że rozumiemy ważność i konieczność życia w stanie Å‚aski uÅ›wiÄ™cajÄ…cej” – tak zaczyna siÄ™ zaproszenie na Misje Wielkopostne w Wiktorii, które wygÅ‚oszÄ… księża z Towarzystwa Chrystusowego: Gula, Fruman i KoÅ‚odziej.
6 marca koÅ›cióÅ‚ Å›w. Feliksa w Bankstown wypeÅ‚niony byÅ‚ po brzegi. Chóralne pieÅ›ni rozbrzmiewaÅ‚y szerokim echem po dziedziÅ„cu koÅ›cielnym, gdzie zgromadziÅ‚y siÄ™ liczne delegacje przyjacióÅ‚ i organizacji spoza żelaznej kurtyny. Wszystko to z powodu bardzo skomplikowanej sytuacji w Kraju w zwiÄ…zku z obchodami Milenium Chrztu Polski. Polonia sydneyska zorganizowaÅ‚a manifestacjÄ™ protestacyjnÄ… na odpowiedź premiera komunistycznego rzÄ…du w Polsce, podtrzymujÄ…cÄ… odmowÄ™ wydania paszportu Prymasowi i niektórym biskupom, aby mogli wziąć udziaÅ‚ w uroczystoÅ›ciach w Rzymie. RzÄ…d ludowej Polski oskarżyÅ‚ KoÅ›cióÅ‚, że toczy on walkÄ™ z paÅ„stwem i Å‚amie porozumienia. “Nie dopuÅ›cimy by KoÅ›cióÅ‚ staÅ‚ siÄ™ paÅ„stwem w paÅ„stwie” – stwierdza ówczesny premier Cyrankiewicz. Zebranie w Bankstown poprzedziÅ‚a uroczysta Msza Å›w. w intencji Ojczyzny, celebrowana przez ks. WÅ‚. Lisika. On też wygÅ‚osiÅ‚ okolicznoÅ›ciowe kazanie, wzywajÄ…c wiernych do modlitwy, by KoÅ›cióÅ‚ w Polsce mógÅ‚ speÅ‚niać swe posÅ‚annictwo w atmosferze prawdziwej wolnoÅ›ci i bez żadnych ograniczeÅ„. Zebranie zagaiÅ‚ w j. angielskim gen. Kleeberg podkreÅ›lajÄ…c, że nie może zabraknąć gÅ‚osu Polonii Sydneyskiej w obronie odwiecznych praw KoÅ›cioÅ‚a i jego hierarchii w Polsce. W tym samym duchu przemawiaÅ‚ p. Stefaniak, prezes ZwiÄ…zku Polskiego w NPW, wyrażajÄ…c obawÄ™ odno?nie nowej fali przeÅ›ladowaÅ„ ze strony komunistycznych wÅ‚adz. Przemawiali także: czÅ‚onek parlamentu stanowego Mr. Cox, czÅ‚onek rady miejskiej Ashfield Mr. Spilimane oraz przewodniczÄ…cy Holenderskiego Stowarzyszenia Katolików Dr Wouters. W przemówieniach gÅ‚ównym tematem byÅ‚a potrzeba uÅ›wiadomienia opinii wolnego Å›wiata o nadużyciach komunistycznej dyktatury ograniczajÄ…cej prawa obywatelskiej i ludzkie najlepszych synów i córek narodu, poczynajÄ…c od kard. WyszyÅ„skiego. W harmonijnej, peÅ‚nej powagi manifestacji wyróżniaÅ‚a siÄ™ pokaźna grupa umundurowanych harcerek i harcerzy pod przewodnictwem sÄ™dziwego ks. kanonika Eysmontta z Marayong. Na zebraniu protestacyjnym podjÄ™to Uchwałę SpoÅ‚eczeÅ„stwa Polskiego. “W niezwykle ciężkiej dla KoÅ›cioÅ‚a chwili, gdy reżim komunistyczny brutalnymi metodami pragnie zÅ‚amać tych, których caÅ‚y naród otacza najgłębszÄ… czciÄ… i zaufaniem, podejmujemy nastÄ™pujÄ…cÄ… Uchwałę:
- PiÄ™tnujemy z najwiÄ™kszym oburzeniem akt reżimu komunistycznego, ograniczajÄ…cy swobodÄ™ ruchów Prymasa Polski (...)
- Protestujemy przeciwko pomawianiu Jego eminencji i biskupów polskich o wystÄ…pienia szkodzÄ…ce Polsce, bo jest to zwykÅ‚ym faÅ‚szem, godzÄ…cym w żywotne interesy Narodu Polskiego;
- Stwierdzamy, że zarzut taki wysuwajÄ… wrogowie wolnoÅ›ci prawdziwej, którzy wspólnie z Hitlerem w 1939 dokonali rozbioru Polski (...)
- Protestujemy przeciwko pogwaÅ‚ceniu wolnoÅ›ci religijnej i wolnoÅ›ci sÅ‚owa – przy jednoczesnym pogwaÅ‚ceniu prawa Prymasa i biskupów do możliwoÅ›ci obrony ich stanowisk;
- Składamy Prymasowi kard. Wyszyńskiemu wyrazy najgłębszego hołdu i oddania;
- Potwierdzamy naszÄ… niezachwianÄ… wolÄ™, wiernego utrzymania naszych dotychczasowych odwiecznych wiÄ™zi ze Å›wiatem zachodnim i jego cywilizacjÄ…”.
KoÅ‚o PaÅ„ w Cabramatta urzÄ…dza i prowadzi bufet na cotygodniowÄ… zabawÄ™ w sali “OrÅ‚a BiaÅ‚ego”, by w ten sposób znaleść Å›rodki materialne na pracÄ™ charytatywnÄ… wspólnie z ks. Józefem KoÅ‚odziejem, polegajÄ…cÄ… na odwiedzaniu chorych w szpitalach i domach starców, jak również umysÅ‚owo chorych, zanoszÄ…c im sÅ‚owa pociechy i maÅ‚e prezenty.
Niedziela 27 marca na dÅ‚ugo pozostanie w pamiÄ™ci uczestników polskich nabożeÅ„stw w Liverpool. Przy piÄ™knej pogodzie wniesiono w procesji ze starego koÅ›cioÅ‚a do nowego pw. Wszystkich Å›wiÄ™tych, obraz Matki Bożej CzÄ™stochowskiej. Po poÅ›wiÄ™ceniu Obrazu przez ks. WÅ‚. Lisika, kapelana i dyrektora KóÅ‚ka RóżaÅ„cowego, pÅ‚omienne kazanie na temat Matki Bożej wygÅ‚osiÅ‚ nowoprzybyÅ‚y z Polski ks. Zbigniew Pajdak.(fot nr 20) NastÄ™pnie ks. superior A. Baranowski celebrowaÅ‚ uroczystÄ… MszÄ™ Å›w. w intencji narodu polskiego i jego duchowego przywódcy ks. kard. WyszyÅ„skiego, Prymasa Polski. Celebrans wygÅ‚osiÅ‚ również kazanie po angielsku wskazujÄ…c na cudownÄ… opiekÄ™ narodu polskiego przez MaryjÄ™ w okresie tysiÄ…ca lat istnienia paÅ„stwa polskiego. Wielkim momentem byÅ‚o umieszczenie obrazu Matki Bożej w kaplicy w bocznej nawie koÅ›cioÅ‚a. Po uroczystoÅ›ciach koÅ›cielnych odbyÅ‚a siÄ™ Akademia Milenijna w sali parafialnej. Pan Stefaniak bardzo dobitnie podkreÅ›liÅ‚ rolÄ™ wiary katolickiej w życiu rodzinnym, spoÅ‚ecznym i politycznym narodu polskiego na przestrzeni tysiÄ…ca lat. Nieliczny chór KoÅ‚a RóżaÅ„cowego pod batutÄ… ks. Lisika wykonaÅ‚ “BogurodzicÄ™”, a wspólnie na zakoÅ„czenie odÅ›piewano RotÄ™.
Przed dwu tygodniami – jako donosi Tygodnik Katolicki z 26 marca – rozpoczÄ™to w Marayong prace przy fundamentach ÅšwiÄ…tyni Wotum Polonii Australijskiej. RozpoczÄ…Å‚ siÄ™ okres realizacji budowy... (fot nr 21)
Z wyjaÅ›nieÅ„ prezesa ZwiÄ…zku Polskiego w Cabramatta odnoÅ›nie projektu sztandaru. “KsiÄ…dz kapelan (nazwisko podajÄ™ redakcji) wyraziÅ‚ uznanie co do projektu sztandaru, jednak radziÅ‚ i przestrzegaÅ‚, abyÅ›my herbów Wilna i Lwowa na sztandarze nie umieszczali, motywujÄ…c swojÄ… radÄ™ i przestrogÄ™ tym, że na Konferencji Duszpasterskiej w Melbourne, z której przed kilkoma dniami powróciÅ‚, omawiana byÅ‚a sprawa ostrego zatargu na Tasmanii, toczÄ…ca siÄ™ pomiÄ™dzy Litwinami, UkraiÅ„cami a Polakami wÅ‚aÅ›nie dlatego, że na obrazie MB CzÄ™stochowskiej Polacy umieÅ›cili herby Wilna i Lwowa. Zatarg ten przybraÅ‚ takie rozmiary, że caÅ‚a sprawa oparÅ‚a siÄ™ nawet o premiera stanowego i abpa Younga. RadzÄ™ wam, oÅ›wiadczyÅ‚ Ks. Kapelan, uniknąć takiego zatargu na naszym terenie; umieśćcie herby innych miast polskich, wiÄ™cej zwiÄ…zanych z TysiÄ…cleciem Chrztu Polski...” (Tygodnik Polski 26.3.1966).
Z listu Prymasa Polski kard. WyszyÅ„skiego do rektora Polskiej Misji Katolickiej w Australii ks. praÅ‚. W. DziÄ™cioÅ‚a: “Raduje mnie fakt, że nie tylko w Rzymie z polecenia Papieża PawÅ‚a VI, ale także w Australii, z przywiÄ…zania do Matki Bożej Jasnogórskiej, zostaÅ‚ poÅ›wiÄ™cony w Marayong kamieÅ„ wÄ™gielny pod Å›wiÄ…tyniÄ™ Matki Bożej CzÄ™stochowskiej, Królowej Polski, na upamiÄ™tnienie TysiÄ…clecia Chrztu Polski. ÅšwiÄ…tynia ta bÄ™dzie nie tylko dowodem miÅ‚o?ci Polonii Australijskiej do KoÅ›cioÅ‚a i Pani Jasnogórskiej, ale także stolicÄ… Å‚ask, skÄ…d Matka KoÅ›cioÅ‚a i Królowa Polski, bÄ™dzie rozsiewaÅ‚a je obficie na wszystkie swoje dzieci, mieszkajÄ…ce na goÅ›cinnej ziemi australijskiej i tÅ‚umnie przybywajÄ…ce do Jej tronu miÅ‚osierdzia i macierzyÅ„skiej miÅ‚oÅ›ci. CaÅ‚ym sercem bÅ‚ogosÅ‚awiÄ™ tej piÄ™knej pracy...”. List z tymi sÅ‚owami, wysÅ‚any pocztÄ… lotniczÄ…, wÄ™drowaÅ‚ do Australii 40 dni.
W BiaÅ‚ej KsiÄ™dze OfiarnoÅ›ci na budowÄ™ koÅ›cioÅ‚a w Marayong znajduje siÄ™ adnotacja o hojnej darowiźnie $600, zÅ‚ożonej przez pewnÄ… paniÄ…, która prosiÅ‚a, aby nie ujawniać jej nazwiska. W jakiÅ› czas później ta sama osoba zÅ‚ożyÅ‚a $100 pod tym samym warunkiem. Pani ta przybyÅ‚a z Polski zaledwie przed kilku laty. Wypadki wojenne rozłączyÅ‚y jÄ… z mężem i przez 18 lat nic o sobie nie wiedzieli. W poszukiwaniach nie pomogÅ‚y żadne organizacje. W koÅ„cu dziÄ™ki Å‚asce OpatrznoÅ›ci mążąż natrafiÅ‚ na jej adres i sprowadziÅ‚ do Australii. Przeszli wiele udrÄ™k fizycznych i moralnych, ale teraz mogÄ… zaczynać na nowo. W podziÄ™ce za ten cud – jak to ta pani okreÅ›liÅ‚a – skÅ‚ada ofiarÄ™ na koÅ›cióÅ‚, bezimiennie, co tym bardziej Å›wiadczy o jej szlachetnym sercu.
Ofiary na budowÄ™ w Marayong pÅ‚ynÄ… ze wszystkich stanów Australii, nawet z miejscowoÅ›ci, którÄ… byÅ›my w Polsce nazwali “PipidówkÄ…”. SkÅ‚adajÄ… ofiary nawet Polacy zamieszkujÄ…cy w Ameryce, Nowej Zelandii, a w jednym wypadku nawet w Polsce (ks. PudeÅ‚ko). (fot nr 22)
Ks. praÅ‚at Witold DziÄ™cioÅ‚, rektor Polskiej Misji Katolickiej i ks. kan. Lucjan Jaroszka nie otrzymali wiz wjazdowych do Polski na uroczystoÅ›ci milenijne. Obaj stali na czele pielgrzymki zorganizowanej z tej okazji. Wizy otrzymali: o. M. Chrostowski (Melbourne), ks. J. KoÅ‚odziej (Sydney), ks. J. KuczmaÅ„ski (Adelaide) i ks. F. Wo?niczak (Benalla, Vic). Księża DziÄ™cioÅ‚ i Jaroszka towarzyszyć bÄ™dÄ… pielgrzymce do granic Polski, a nastÄ™pnie powrócÄ… do Rzymu. “The Age” z Melbourne donosi, że tylko kilka tysiÄ™cy cudzoziemców otrzyma wizy do Polski w kwietniu, maju i sierpniu. “To ograniczenie prawdopodobnie uniemożliwi przyjazd wiÄ™kszoÅ›ci spoÅ›ród 120 zagranicznych biskupów i 30 kardynaÅ‚ów zaproszonych przez Episkopat” – stwierdza gazeta.
Tradycyjne nabożeÅ„stwo dla Polaków w katedrze sydneyskiej w dniu 7 maja zgromadziÅ‚o tÅ‚umy rodaków. PrzybraÅ‚o ono szczególny charakter z racji na Milenium. Mszy Å›w. w intencji Ojczyzny przewodniczyÅ‚ ks. Gula, a sÅ‚owo do wiernych w jÄ™zyku polskim skierowaÅ‚ przeÅ‚ożony chrystusowców ks. A. Baranowski. Odnowieniu Åšlubów Jasnogórskich przewodziÅ‚ przeÅ‚ożony franciszkanów z Adelaide o. MieczysÅ‚aw. Na zakoÅ„czenie gÅ‚os zabraÅ‚ kard. Gilroy. Jego sÅ‚owa o łącznoÅ›ci z Prymasem Polski wypowiadane przy wystawionym obrazie kopii Jasnogórskiej Pani, wywarÅ‚y wielkie wrażenie na uczestnikach. Komitet Milenium wysÅ‚aÅ‚ do Prymasa Polski depeszÄ™ z zapewnieniem o niezachwianej lojalnoÅ›ci i oddaniu tutejszych Polaków. Podobne pismo skierowano do Delegata Apostolskiego w Sydney z wyrazami hoÅ‚du dla Ojca Å›w.
W ramach obchodów milenijnych szczególny charakter miaÅ‚ Zlot TysiÄ…clecia zorganizowany przez ZwiÄ…zek Harcerstwa Polskiego w Picton Lakes w okolicy Sydney. Jeden dzieÅ„ prawie w caÅ‚oÅ›ci byÅ‚ poÅ›wiÄ™cony Peregrynacji Obrazu Matki Boskiej i zwiÄ…zanych z tym uroczystoÅ›ci. ByÅ‚ to chyba jedyny wypadek, że kopia Cudownego Obrazu wystawiona byÅ‚a nie w kaplicy czy koÅ›ciele, ale na oÅ‚tarzu leÅ›nym. Liczny udziaÅ‚ duchowieÅ„stwa, Sióstr Nazaretanek i czoÅ‚owych osobistoÅ›ci życia polskiego w Sydney uÅ›wietniÅ‚y tÄ™ uroczystość.
Pielgrzymka Milenium przeżyÅ‚a w Rzymie dwukrotnie niezapomniane chwile. 7 maja w koÅ›ciele Å›w. StanisÅ‚aw ks. bp Rubin odprawiÅ‚ uroczystÄ… MszÄ™ Å›w. w asyÅ›cie ks. Jaroszki i ks. KoÅ‚odzieja. NastÄ™pnie po poÅ‚udniu miaÅ‚a miejsce audiencja u Ojca Å›w. PawÅ‚a VI. “Do bardzo licznej grupy polskich pielgrzymów – mówiÅ‚ Papież - jadÄ…cych z dalekiej Australii i Nowej Zelandii do Polski, aby tam uczestniczyć w uroczystoÅ›ciach Milenium chrzeÅ›cijaÅ„stwa w Polsce, otwieramy nasze rÄ™ce i serce w specjalnym powitaniu. ByÅ‚o naszym gorÄ…cym pragnieniem uczestniczyć w tych wielkich uroczystoÅ›ciach i łączyć siÄ™ w wielkiej radoÅ›ci caÅ‚ego narodu polskiego. ZanieÅ›cie nasze najserdeczniejsze pozdrowienia i miÅ‚e życzenia wszystkim tym, z którymi łączyć siÄ™ bÄ™dziecie w uroczystoÅ›ciach TysiÄ…clecia w Polsce. A gdy wrócicie do swych domów w Australii, zanieÅ›cie tam nasze pozdrowienia i bÅ‚ogosÅ‚awieÅ„stwo waszym najdroższym, a szczególnie dzieciom i chorym. Niech żyje Polska! Niech bÄ™dzie pochwalony Jezus Chrystus. Do widzenia!”
W dniach 18-22 maja w Launceston ks. Gula przeprowadziÅ‚ rekolekcje przy stale wzrastajÄ…cej liczbie osób. W niedzielÄ™ na zakoÅ„czenie naliczono 500 uczestników. Rekolekcje pociÄ…gnęły setki osób do konfesjonaÅ‚u. W ten sposób uczczono obchody milenijne w tym mieÅ›cie. “Polska byÅ‚a, jest i bÄ™dzie narodem, który niesie Krzyż Chrystusowy na wieczność” – powiedziaÅ‚ przewodniczÄ…cy Komitetu Katolickiego dla Uczczenia Milenium Polski J. Mazarski.
12 czerwca odbyÅ‚y siÄ™ Milenijne obchody Bożego CiaÅ‚a. Procesja w Marayong we wÅ‚asnym zakresie, wedÅ‚ug polskiego rytuaÅ‚u i tradycji do czterech oÅ‚tarzy. (fot nr 23) ProcesjÄ™ prowadziÅ‚ praÅ‚at Kerr, wikariusz generalny w imieniu kard. Gilroy’a. TydzieÅ„ wczeÅ›niej, jak zwykle, spora grupa Polaków wzięła udziaÅ‚ w diecezjalnej procesji w Manly.
Budowa koÅ›cioÅ‚a w Marayong szybkimi krokami posuwa siÄ™ naprzód. Ostatecznie ustalono datÄ™ poÅ›wiÄ™cenia na 27 grudnia. Ma tego dokonać kard. Gilroy. W ten sposób spoÅ‚eczeÅ„stwo Polskie odda cześć Bożej Dziecinie i Jego Matce Maryi. BÄ™dzie to wyraz wdziÄ™cznoÅ›ci za tysiÄ…cletniÄ… przynależność do wiary chrzeÅ›cijaÅ„skiej i za stałą opiekÄ™ nad naszym narodem. Już na poczÄ…tku sierpnia wystosowano zaproszenia do pielgrzymów na poÅ›wiÄ™cenie Å›wiÄ…tyni. PowoÅ‚ano też Komitet Kwaterunkowy dla sprawnego przyjÄ™cia i zorganizowania noclegów dla goÅ›ci spoza Sydney.
W sobotÄ™ 30 lipca okoÅ‚o godz. 10.30 rano miaÅ‚y miejsce ostatnie chwile ziemskiego życia ks. Aleksandra Eysmontta. (fot nr 24) “Jeszcze nie odprawiaÅ‚em Mszy...” oznajmia kapelanowi szpitala w Lewisham. Nie pomagajÄ… tÅ‚umaczenia lekarza, personelu szpitalnego. Podnosi siÄ™, zaczyna ubierać... Wola Boża byÅ‚a jednak inna. Ponowny atak serca przecina pasmo dÅ‚ugiego i piÄ™knego kapÅ‚aÅ„skiego życia. UrodziÅ‚ siÄ™ w 1883 w Grodnie. Po ukoÅ„czeniu Polskiego Seminarium Duchownego w Petersburgu, przyjÄ…Å‚ Å›wiÄ™cenia kapÅ‚aÅ„skie w 1906 r. i przez 6 lat pracowaÅ‚ w różnych szkoÅ‚ach jako prefekt. W 1912 z polecenia wÅ‚adz duchownych wyjeżdża do Harbina. WÅ›ród tamtejszych Polaków przepracowaÅ‚ 46 lat. ByÅ‚ dla nich wszystkim: kapÅ‚anem, nauczycielem, opiekunem sierot. Dopiero w 1957 wyrzucony przez chiÅ„skie wÅ‚adze komunistyczne, przyjeżdża do Australii, aby resztÄ™ swego życia poÅ›wiÄ™cić polskim wychodźcom. Ks. KoÅ‚odziejczyk, który pracowaÅ‚ wspólnie z ks. Eysmonttem przez 16 lat, tak go charakteryzuje: “ByÅ‚ kapelanem polskich emigrantów w peÅ‚nym tego sÅ‚owa znaczeniu. WalczyÅ‚ mężnie o polskość i wiarÄ™ dzieci. WyszukiwaÅ‚ sieroty i umieszczaÅ‚ w zakÅ‚adzie. CechowaÅ‚a go niezwykÅ‚a umiejÄ™tność podejÅ›cia do każdego czÅ‚owieka i zaÅ‚atwienia niemal każdej sprawy”. Ks. A. Baranowski, kaznodzieja żaÅ‚obny, podkreÅ›laÅ‚ niezwykłą pobożność ks. Eysmontta, umiÅ‚owanie Mszy Å›w. i szczególne nabożeÅ„stwo do NajÅ›wiÄ™tszego Sakramentu. ProwadziÅ‚ ludzi do Boga sÅ‚owem, ale nade wszystko przykÅ‚adem swego życia. NabożeÅ„stwo żaÅ‚obne odbyÅ‚o siÄ™ 2 sierpnia w koÅ›ciele w Blacktown. Mszy Å›w. przewodniczyÅ‚ ks. KoÅ‚odziejczyk w asyÅ›cie ks. Pajdaka i ks. Lisika. Grób ks. Eysmontta znajduje siÄ™ na cmentarzu Pine Grove. PrzeżyÅ‚ lat 83, w kapÅ‚aÅ„stwie lat 60.
Akademia Milenium w Newcastle – niedziela 21 sierpnia. Po niezwykÅ‚ej procesji ulicami miasta z obrazem Jasnogórskim, odprawiono uroczystÄ… MszÄ™ Å›w. w koÅ›ciele NSPJ w Hamilton. Dla uczczenia Milenium ufundowano i poÅ›wiÄ™cono w tym dniu dar dla koÅ›cioÅ‚a – witraże o polskiej tematyce. Dalsza część uroczystoÅ›ci miaÅ‚a miejsce w wielkiej sali koncertowej w Town Hall. Od strony artystycznej osiÄ… i motorem wszystkiego okazaÅ‚ siÄ™ ks. Fr. Feruga, prezes lokalnego Komitetu Obchodów TysiÄ…clecia. Na tle monumentalnych dekoracji przedstawiajÄ…cych JasnÄ… GórÄ™, Gniezno i Wawel wystÄ…piÅ‚ chór pod batutÄ… ks. Ferugi. Harmonia, wyczucie melodii i tonu byÅ‚y dowodem głębokiej znajomoÅ›ci muzyki inicjatora tego zespoÅ‚u. Inscenizacja TysiÄ…clecia Polski ChrzeÅ›cijaÅ„skiej w barwnych strojach historycznych – królowie, księżniczki, Å›wiÄ™ci, uczeni, wodzowie – odegrana przez zespóÅ‚, wypadÅ‚a niezwykle okazale. Z ciężko pracujÄ…cych robotników, zabieganych paÅ„ domu, rozkrzyczanej mÅ‚odzieży, ks. Feruga i p. Guźdź stworzyli zespóÅ‚ artystów. Sala wypeÅ‚niona byÅ‚a po brzegi: przedstawiciele parlamentu, Lord Mayor, biskup, duchowieÅ„stwo, siostry zakonne oraz niezliczone tÅ‚umy Polonii. Po przemówieniach prezesów Zw. Polskiego z Newcastle – p. Burnoga i z Maitland p. Dangela, gÅ‚os zabrali KsiÄ…dz Biskup i Lord Mayor. W niezwykle miÅ‚ych sÅ‚owach wyrazili szczere zadowolenie i dumÄ™ z Polaków zamieszkaÅ‚ych na terenie Greta, Maitland i Newcastle.
Na kolejnym zebraniu KoÅ‚a PaÅ„ w Cabramatta dokonano oceny dziesiÄ™cioletniej dziaÅ‚alnoÅ›ci. KoÅ‚o swojÄ… pracÄ… objęło 46 zabaw w Domu Polskim, w tym dwa bale na pokrycie kosztów utrzymania samochodu ksiÄ™dza kapelana. KoÅ‚o wspóÅ‚pracuje z Komitetem Rodzicielskim, a także w towarzystwie księży J. KoÅ‚odzieja i Z. Pajdaka odwiedza rodaków w szpitalach i domach starców. Także w Marayong majÄ… Panie swoje stoisko, na którym prowadzÄ… gorÄ…cy bufet ze sÅ‚ynnymi pierogami.
15 kwietnia w Gnieźnie w Bazylice Prymasowskiej odbyÅ‚a siÄ™ Publiczna Sesja Episkopatu poÅ›wiÄ™cona Wychodźstwu Polskiemu. W swoim przemówieniu kard. Prymas WyszyÅ„ski powiedziaÅ‚ m.in.: “Pozostanie niewÄ…tpliwÄ… wiekopomnÄ… zasÅ‚ugÄ… kardynaÅ‚a Prymasa Augusta Hlonda,(fot nr 25) że w sposób systematyczny opiekowaÅ‚ siÄ™ duszpasterskimi, religijnymi a zarazem narodowymi potrzebami naszego wychodźstwa. W tym celu powoÅ‚aÅ‚ do życia specjalne zgromadzenie: Towarzystwo Chrystusowe, na czele którego postawiÅ‚ zasÅ‚użonego dla polskiej emigracji kapÅ‚ana ks. Ignacego Posadzego, (fot nr 26) dziÅ› przeÅ‚ożonego generalnego Towarzystwa Chrystusowego. Ks. Posadzy należy do tych kapÅ‚anów, którzy szukajÄ…c dusz polskich odbywali dalekie podróże. PrzejechaÅ‚ wszystkie kontynenty. Swoje drogi odbywaÅ‚ niekiedy w ciężkich warunkach, aby tylko dotrzeć do rodaków, zanieść im sÅ‚owa pociechy, przypomnieć OjczyznÄ™, KoÅ›cióÅ‚ rodzinny, polskie tradycje, zachÄ™cić do uszanowania mowy polskiej. Dzisiaj organizacja duszpasterstwa dla Polonii jest niemalże ustabilizowana (...)”. Ks. Prymas charakteryzujÄ…c krótko rektoraty Polskich Misji Katolickich w poszczególnych krajach stwierdza: “...Wspaniale rozwinęło siÄ™, po pokonaniu wielu trudnoÅ›ci, duszpasterstwo w Australii...”. Mówca kontynuuje: “Pozostanie zasÅ‚ugÄ… Episkopatu Polski, że tak jak dziÅ›, tak zawsze patrzyÅ‚ na wielomilionowÄ… rzeszÄ™ Polaków żyjÄ…cych poza granicami jako na jeden naród (...). DziÅ› mamy już coraz bardziej wzrastajÄ…cÄ… sieć duszpasterskÄ… i kapÅ‚anów polskich pracujÄ…cych dla naszych rodaków. Mamy nadziejÄ™, że Towarzystwo Chrystusowe, któremu Bóg pozwoli dochować siÄ™ poważnego zastÄ™pu mÅ‚odych kapÅ‚anów przygotowanych do tej pracy, speÅ‚ni oczekiwania Naszego Poprzednika KardynaÅ‚a Prymasa Hlonda, twórcy Towarzystwa. Mamy przekonanie, że powoli, stopniowo przejmować ono bÄ™dzie opiekÄ™ duszpasterskÄ… nad wszystkimi placówkami duszpasterskimi dla Polonii zagranicznej (...)”.
Niezwykle piÄ™kna uroczystość miaÅ‚a miejsce w Marayong 28 sierpnia z okazji przypadajÄ…cego 15 sierpnia Å›wiÄ™ta WniebowziÄ™cia NMP, Å›wiÄ™ta Å»oÅ‚nierza Polskiego oraz z racji na Odpust Matki Bożej CzÄ™stochowskiej. LiczbÄ™ uczestników oceniono na ok. 6 tysiÄ™cy. Obecni byli wszyscy polscy kapelani oraz dwóch księży z australijskich parafii: Blacktown i Marayong. Reportaż w jÄ™zyku angielskim nadawaÅ‚y dwie rozgÅ‚oÅ›nie: ABC i 2GB. MszÄ™ Å›w. odprawiÅ‚ ks. Heczko z Krakowa bÄ™dÄ…cy goÅ›cinnie w Australii, kazanie wygÅ‚osiÅ‚ ks. Zb. Pajdak. Mówca wskazaÅ‚ na nierozłączne powiÄ…zanie dziejów naszego narodu z postaciÄ… Matki Boskiej darzÄ…cej Å‚askami i spieszÄ…cej z pomocÄ… w różnych etapach dziejów polskiej historii. Podczas Mszy Å›w. Å›piewaÅ‚ chór “Echo” pod dyrekcjÄ… p. Tyla. Po Mszy Å›w. miaÅ‚a miejsce procesja z Obrazem niesionym przez przedstawicieli różnych polskich oÅ›rodków. Uroczystość zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ piknikiem, w czasie którego zwiedzano budujÄ…cy siÄ™ koÅ›cióÅ‚. Z labiryntu fundamentów zaczyna siÄ™ wyÅ‚aniać kaplica kombatantów, zakrystia, konfesjonaÅ‚y. Prace postÄ™pujÄ… w szybkim tempie.
9 listopada zorganizowano w Kanberze WystawÄ™ MilenijnÄ… w gmachu Biblioteki Australijskiego Uniwersytetu Narodowego im. Menziesa. Gospodarzem imprezy byÅ‚ dr J. Zubrzycki. On też oficjalnie witaÅ‚ przybyÅ‚ych. WÅ›ród delegacji z Sydney odnotowano obok gen. Kleeberga, księży: Baranowskiego i Lisika oraz dwie siostry z Marayong.
Ks. Fr. Feruga wygÅ‚osiÅ‚ Misje TysiÄ…clecia dla Polaków z Bankstown, Revesby i okolic w ko?ciele Å›w. Feliksa w dniach 5 – 12 grudnia.
We wtorek 27 grudnia odbyÅ‚a siÄ™ dÅ‚ugo oczekiwana uroczystość poÅ›wiÄ™cenia koÅ›cioÅ‚a Matki Boskiej CzÄ™stochowskiej w Marayong. Przed uroczystoÅ›ciÄ… polscy kapelani i Komitet Budowy wystosowali do Rodaków list informujÄ…cy o tym wydarzeniu:
“Drodzy Rodacy! Ze szczerym przejÄ™ciem Å›ledziliÅ›my na pewno te wspaniaÅ‚e i spontaniczne uroczystoÅ›ci milenijne w naszej Ojczyźnie (...). W miarÄ™ możliwoÅ›ci staraliÅ›my siÄ™ dotrzymać kroku i w naszym życiu emigracyjnym, przez organizowanie uroczystych nabożeÅ„stw czy akademii. Ale centralnÄ… i koÅ„cowÄ… uroczystoÅ›ciÄ… bÄ™dzie milenijnÄ… dla Polaków w Australii bÄ™dzie poÅ›wiÄ™cenie koÅ›cioÅ‚a w Marayong, który wznosimy jako Pomnik wdziÄ™cznoÅ›ci Bogu i Matce NajÅ›wiÄ™tszej za Å‚askÄ™ TysiÄ…clecia ChrzeÅ›cijaÅ„stwa w naszej Ojczyźnie. (...) W dniu poÅ›wiÄ™cenia koÅ›cioÅ‚a uroczyÅ›cie wniesiemy Jej wizerunek do Å›wiÄ…tyni, która bÄ™dzie dla nas “PolskÄ… JasnÄ… GórÄ…” na australijskiej ziemi. Po odwiedzeniu oÅ›rodków polonijnych Matka Boża CzÄ™stochowska zamieszka z nami, aby dzielić dolÄ™ i niedolÄ™ emigracyjnego życia. Do Niej my, wygnaÅ„cy, bÄ™dziemy mogli iść jak do Matki z naszymi troskami i kÅ‚opotami, aby wyjednaÅ‚a nam Boże Å‚aski i bÅ‚ogosÅ‚awieÅ„stwo w życiu i codziennej pracy. Apelujemy serdecznie do wszystkich organizacji spoÅ‚ecznych, a zwÅ‚aszcza do tych, którym sprawa koÅ›cioÅ‚a-Pomnika głęboko leży na sercu, aby doÅ‚ożyÅ‚y staraÅ„ i wysiÅ‚ku i jak najliczniej byÅ‚y reprezentowane przez swoich czÅ‚onków. Niechaj nikogo z nas nie zabraknie! (...) Możemy zapewnić, że trud poniesiony przez Was zostanie wynagrodzony radosnymi przeżyciami, które stanÄ… siÄ™ udziaÅ‚em wszystkich obecnych na uroczystoÅ›ci poÅ›wiÄ™cenia. Królowa Polski zaÅ› wyprosi w tym dniu u swego Syna, DzieciÄ…tka Bożego, dużo Å‚ask i bÅ‚ogosÅ‚awieÅ„stwo dla Waszych Rodzin na miejscu, gdzie wniesiemy Jej obraz do nowo wybudowanej ÅšwiÄ…tyni Maryjnej”.
Uroczystość poÅ›wiÄ™cenia(fot nr 27 – 31) przebiegaÅ‚a zgodnie z ustalonym wczeÅ›niej programem. O godz. 10.45 powitano J.E. kard. N. T. Gilroy’a, arcybiskupa Sydney. W kwadrans później KsiÄ…dz KardynaÅ‚ poÅ›wiÄ™ciÅ‚ nowy koÅ›cióÅ‚ i rozpoczęła siÄ™ Msza Å›wiÄ™ta z kazaniem, które wygÅ‚osiÅ‚ ks. Lucjan Jaroszka. BezpoÅ›rednio po nabożeÅ„stwie na placu przed koÅ›cioÅ‚em odbyÅ‚a siÄ™ Akademia, w której przedstawiciele spoÅ‚eczeÅ„stwa polskiego wyrazili swojÄ… radość z przeżytego faktu. Potem nastÄ…piÅ‚a trzygodzinna przerwa na posiÅ‚ek. O godz. 4.00 po poÅ‚. wystawiono sztukÄ™ teatralnÄ… pt. “Kielich krwi” przygotowanÄ… przez zespóÅ‚ teatralny z Newcastle. Wieczorem o godz. 7.00 rozpoczęło siÄ™ uroczyste pożegnalne NabożeÅ„stwo Maryjne z procesjÄ… po terenie domu Dziecka Polskiego. Już na rozstanie zaÅ›piewano wspólnie kolÄ™dy na placu przy choince.
Nazajutrz po poÅ›wiÄ™ceniu koÅ›cioÅ‚a w Marayong polscy księża kapelani spotkali siÄ™ na IV Konferencji Duszpasterskiej. (fot nr 32) Uczestniczyli w niej: o. Chrostowski, o. Warzecha SVD, o. Wolak OFM, ks. Baranowski, ks. praÅ‚. W. DziÄ™cioÅ‚, o. KoÅ‚odziejczyk OFM, ks. KÄ…cki, ks. J. KoÅ‚odziej, ks. J. Gula, ks. Z. Grodź SVD, ks. Antoniewicz – orionista, ks. Pajdak, ks. Lisik, ks. kan. L. Jaroszka, ks. Fr. Feruga, o. Dzida, o. Staroborski.



